Erkek İnfertilitesi
Düzenli, korunmasız ilişkiye rağmen 12 ay içerisinde gebelik elde edilememesi olarak tanımlanır.

Düzenli, korunmasız ilişkiye rağmen 12 ay içerisinde gebelik elde edilememesi olarak tanımlanır. Olguların 1/3’ünde pür erkek faktörü vardır. Diğer 1/3’ünde ise hem erkek hem kadın partnere ait problemler söz konusudur. Yani çocuğu olmayan çiftlerde en az %50 oranında erkek faktörü vardır.

Sorunun kimden kaynaklandığını araştırmak amacıyla tetkiklere erkekten başlamak çok daha kolay ve ucuzdur. Erkeğin dış genitallerinin muayenesi ve spermiogramdan ibaret bir değerlendirme ile erkek faktörü hakkında çok büyük ölçüde fikir sahibi olunur.

İnmemiş testis veya testis tümörü gibi bilinen risk faktörlerinin varlığında, ileri yaş gibi bayan risk faktörlerinin arttığı durumlarda erken sonuç almak için evliliğin bir yılı doldurulmadan değerlendirme yapılabilir.

ž Genel Anamnez

– Erkek hastanın genel değerlendirilmesi çocuk isteme süresi ve kaç başarılı deneme yaptığının irdelenmesi ile başlar

– Sadece erkek değil eşin yaşı, adet düzeni ve birleşme sıklığı gibi özelliklerin de değerlendirilmesi

– Düşük veya pozitif bir gebelik testi hikayesi

– Son 6 aydır geçirilen sistemik hastalıklar ( özellikle de ateşli hastalıkların olup olmadığı)

– Son zamanlarda kilo alınması veya kaybı olup olmadığı

– Genito-üriner sistemle ilgili herhangi bir rahatsızlığı olup olmadığı

– Görme sorunu veya koku almadan sorun olup olmadığı

– Potansiyel toksinlerle karşılaşma olasılığı ( hobiler, iş, vs)

– Aşırı ısı

– Ağır metaller

– Glikol eterleri ve diğer organik solventler

– Tıbbi Anamnez

  • Kişinin ereksiyon kabiliyetini/ testiküler etkinliğini/ hormonal durumunu etkileyen hastalıkların sorgulanması:
    • İnmemiş testis
    • Epispadias/ hipospadias
    • Orşit
    • Kabakulak
    • Diyabet
    • Hipotiroidi
    • Hipofiz bozuklukları
  • Malignite varlığı veya kemo/radyoterapi geçmişi
  • Diğer hastalıklar
    • KOAH
    • Uyku-apne sendromu
    • Kronik böbrek yetmezliği
    • Hemakromatoz
    • Kc yetmezliği

ž Tıbbi Anamnez

  • Ø Kişinin ereksiyon kabiliyetini/ testiküler etkinliğini/ hormonal durumunu etkileyen hastalıkların sorgulanması:
    • Ø İnmemiş testis
    • Ø Epispadias/ hipospadias
    • Ø Orşit
    • Ø Kabakulak
    • Ø Diyabet
    • Ø Hipotiroidi
    • Ø Hipofiz bozuklukları
  • Ø Malignite varlığı veya kemo/radyoterapi geçmişi
  • Ø Diğer hastalıklar
    • Ø KOAH
    • Ø Uyku-apne sendromu
    • Ø Kronik böbrek yetmezliği
    • Ø Hemakromatoz
    • Ø Kc yetmezliği

ž Tıbbi Anamnez-2-

  • İlaç Kullanımı
    • Ø Eroin alınması veya intratekal ağrı baskılanması için kullanılan narkotik ilaçlar LH salgılanmasını baskılar
    • Ø Sitotoksik ilaç kullanımı
    • Ø Çocukluklarda calomel içeren diş macunlarının kullanımı cıva zehirlenmesine yol açabilmektedir
    • Ø Alkilleyici ajanlar:siklofosfamid ve busulfan ( romatizmal hastalıklarda kullanılır) spermleri öldürmektedir
    • Ø Antimetabolit ajanlar ( psoriasis, romatoid artrit ve xenograft rejeksiyonunda kullanılır) spermiogenez üzerinde geçici zarar verici etki yapar
    • Ø Androjen, östrojen, glukokortikoid, simetidin, spironolactone, antibakteriyaller ( nitrofurantoin başta olmak üzere, kinolon grubu ilaçlar)ve psikotropik ajanlar da infertiliteye neden olabilir
  • Ø Geçirilen ameliyatlar
    • Ø Varikosel
    • Ø Testiküler ameliyatlar (inmemiş testis, epididimektomi, vs)
    • Ø RPLND
    • Ø Mesane boynu ve prostat ameliyatları
    • Ø vazektomi

ž Cinsel Sorgulama

  • Özellikle ovulasyon göz önünde tutularak çocuk istendiği dönem ile ilgili cinsel aktivite
  • Ø Cinsel yolla geçen hastalıklar
  • Ø Erektil fonksiyon
  • Ø Vajinismus
  • Ø Boşalma sorunları
  • Ø Libido
  • Ø İlişkide sperm hareketlerini etkileyebilecek kayganlaştırıcı kullanılıp kullanılmadığı

ž Alışkanlıklar

  • Ø Sigara içimi
  • Ø Alkol alınımı

ž Genel vücut yapısı:

– Vücud kitle endeksi ile fertilite arasındaki ilişki ortaya konmuştur.

Kıllanma

– Boy uzunluğu

– Jinekomasti

– Genetik bozukluk bulgusu ( Down, vs.)

 

ž SPERM ANALİZİ

ž Erkek infertilitesindeki en önemli testtir

ž Ancak zor ve subjektif bir testtir

ž En kabul görmüş değerler Dünya Sağlık Örgütünün Laboratuar el kitapçığında yer almaktadır.

ž İncelemenin yapılacağı laboratuarın bu konuda tecrübeli olması ve gerekli kalite kontrol standartlarına uyması önemlidir

ž Testler arasındaki farklılıklar nedeni ile 2 hafta veya daha fazla aralıklarla en az 2 kez sperm analizi tekrarlanmalıdır

ž Retrograd ejakülasyondan şüphelenildiğinde ejakülasyondan hemen sonraki idrarın santrifüje edilip sperm bakılması gerekir

ž Spermiogram sonuçlarına göre azospermi de dahil hiçbir çifte kendiliğinden çocuk sahibi olma ihtimalinin olmadığı söylenemez.

NORMAL SPERMİYOGRAM :

Parametre (WHO)2010

1. Miktar (volüm) 1.5-7 ml

2. ph ≥7.2

3. ml de sperm sayısı

(konsantrasyon) ≥15 milyon/ml

4. Total sperm sayısı ≥39 milyon/ml

5. Hareketlilik (motilite) %40

6. Şekil (morfoloji) ≥%4 (Kruger kesin kriterlerine göre)

7. Canlılık (viability) ≥58

8. Lökosit (iltihap hücresi) ≤1 milyon/ml

 

ÜROLOJİNİN İNFERTİLİTE TANI VE TEDAVİSİNDEKİ ROLÜ

ž İnfertilitede erkek faktörünü tanılar

ž Tamamen düzeltilebilir erkek faktörünü tedavi ederek bayanlar için de gereksiz ve yan etkisi olabilen tıbbi ve girişimleri engeller

ž Testis kanseri ve hormonal bozukluklar gibi genel sağlığı etkileyebilecek durumlar atlanmadan tanınabilir

ž Genetik bozuklukların yardımcı üreme teknikleri ile bir sonraki nesile geçişi engellenebilir

ž Pahalı yardımlı üreme teknikler yerine maliyeti daha düşük yöntemler uygulanabilir

TAM DEĞERLENDİRME SONRASI ERKEK İNFERTİLİTESİ NEDENLERİ

Varikosel

38

İdiopatik

23

Obstrüksiyon

13

Normal

9

Kriptorşidizm

3

Testiküler yetmezlik

3

Oto-immunite

2

Ejakülatör disfonksiyon

2

Gonadotoksinler

2

Endokrinopati

1

Piyospermi

1

Genetik/ kromozomal

0,5

Torsiyon

0,5

Erektil disfonksiyon

0,4

Testis kanseri

0,4

Yapısal

0,3

Viral orşit

0,3

Sistemik hastalık

0,2

Hipospadias

0,05

Prof. Dr. Talat YURDAKUL resmi internet sitesidir. Sitede yer alan Prof. Dr. Talat YURDAKUL'un makaleleri ve yayınları izin alınmadan ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz ve yayınlamaz.